2009 doğumlulara ömür boyu sigara yasağı geliyor

İrlanda’da ‘Sigarasız Nesil’ Projesi: 2009 ve Sonrası Doğanlar Ömür Boyu Tütün Almayacak

DUBLİN — İrlanda, tütün mücadelesinde küresel bir öncülük iddiasıyla radikal bir yasama girişimine imza atıyor. Fianna Fáil Milletvekili Malcolm Byrne, 1 Ocak 2009 ve sonrasında doğan herkesin ömür boyu tütün, nikotin ve elektronik sigara ürünleri satın almasını yasaklayan bir Özel Üye Yasa Tasarısını dün Dáil’e (İrlanda Parlamentosu) sundu. "Sigarasız bir nesil" hedefiyle şekillendirilen tasarı, İngiltere ve Maldivler’daki benzer uygulamaların izinden giderken, halk sağlığı maliyetlerinin yıllık 10 milyar avroyu aştığı vurgulanarak meşruiyet kazandırılıyor.

Kademeli Yasaklama Mekanizması ve Kapsam

Tasarının temel mantığı, satın alma yasak yaş sınırını her geçen yıl bir artırarak nihayetinde tütün ürünlerinin yasal piyasadan tamamen kalkmasını sağlamak üzerinedir. Bu çerçevede 2009 yılında doğan bir birey 2025'te 16 yaşında olsa bile, 2026'da 17 yaşında olsa bile ve gelecekte 40 yaşına girdiğinde bile bu ürünleri yasal yollarla temin edemeyecek. Düzenleme, geleneksel sigaraların ötesinde elektronik sigaralar, nikotin poşetleri ve diğer tüm nikotin ihtiva eden ürünleri de kapsayacak şekilde genişletildi. Byrne, tasarının "mevcut kullanıcıları" hedef almadığını, hâlâ tütün ürünü tüketen yetişkinlerin alışverişlerine devam edebileceğini, ancak 2009 sonrası doğanların bu haktan mahrum kalacağını netleştirdi.

Yıllık 10 Milyar Avro Maliyet ve Sağlık Tablosu

Meclis genel kurulunda tasarının gerekçesini sunan Byrne, İrlanda’da tütün kullanımının yarattığı yıkım tablosunu rakamlarla çizdi. Milletvekili, ülke genelinde her hafta yaklaşık 100 kişinin sigara kaynaklı hastalıklar dolayısıyla hayatını kaybettiğini, 1.000 kişinin ise hastaneye yatırıldığını ifade etti. Bu tablo, sağlık ve sosyal yardım harcamalarını yıllık 10 milyar avronun üzerine çıkarıyor. Byrne, "Büyük tütün şirketleri artık elektronik sigaralarla gençleri hedef alarak yeni bir bağımlı nesil yaratmaya çalışıyor" diyerek, endüstrinin pazarlama stratejilerinin gençlik kaçı üzerinde odaklandığını vurguladı.

Siyasi İrade ve Sivil Toplum Desteği

Tasarı, İrlanda’nın siyasi ekseninde geniş bir konsensüs buluyor. Byrne, Fianna Fáil parti içindeki güçlü desteğin yanında, Parti Lideri ve Başbakan Micheál Martin’in özellikle gençler arasındaki elektronik sigara epidemisine karşı kararlı bir tavır sergilediğini aktardı. Ayrıca İrlanda Kalp Vakfı, İrlanda Kanser Derneği ve diğer ilgili sivil toplum kuruluşlarının tasarıya "büyük destek" verdiğini belirterek, bilim insanları ve sağlık uzmanlarının bu düzenleme arkasında olduğunu vurguladı. Byrne, İngiliz hükümetinin Nisan ayında benzer bir yasa tasarısını onaylamasından evvel, İrlanda hükümetinin de bu konuyu kapsamlı bir şekilde değerlendirdiğini kaydetti.

Karaborsa Riski ve "Dumansız Gelecek" Vizyonu

Byrne, tek bir yasal düzenlemenin sihirli bir çözüm olmadığını ve karaborsa ticareti riskinin her zaman var olduğunu kabul ederek gerçekçi bir duruş sergiledi. "Yine de dumansız bir geleceğe doğru adım atmak çok kıymetli" diyen Milletvekili, "Gençlerimizi sigara ve nikotin bağımlılığından koruyabilirsek, bu kamu sağlığı adına olağanüstü bir başarı olacaktır" şeklinde konuştu. Tasarının hükümet tarafından benimsenerek yasalaşması için çaba sarf edileceği belirtildi.

Küresel Eğilim ve Türkiye Gündemi

Maldivler’in 2025 yılında nesiller boyu sürecek bu tür bir yasağı uygulayan ilk ülke olması ve Birleşik Krallık Parlamentosu’nun Nisan ayındaki onayı, İrlanda’nın bu adımı uluslararası bir trendin parçası haline getiriyor. Bu gelişmeler, Türkiye’de de gençlerin sigara ve elektronik sigara kullanımını azaltmaya yönelik daha sıkı düzenlemelerin gündeme gelip gelmeyeceği sorusunu tetikliyor. Şu an için Türkiye mevzuatında 2009 ve sonrası doğanları ömür boyu kapsayan benzer bir düzenleme bulunmuyor; ancak İrlanda deneyimi, gelecekteki politik tartışmalara referans olma niteliği taşıyor.

Kaynak: Sözcü - Sözcü
Orijinal Haber: Orijinal haberi görüntüle