Borsa İstanbul (BIST) 100 endeksi, küresel piyasalardaki "korku satışları" ile yurt içindeki siyasi gündemin oluşturduğu karışık tablo sebebiyle dün gün boyu ağır bir satış baskısı altında kaldı. Endeks, açılıştan itibaren gelen satış emirleriyle hızla değer kaybederek gün içinde yüzde 6,05 gerileyiş gösterdi. Bu seyir, Borsa İstanbul'un aşırı oynaklığına karşı koruma mekanizması olan "Endekse Bağlı Devre Kesici Sistemi"nin (EBDS) devreye girmesine neden oldu. Piyasa aktörleri bu ani daralmayı değerlendirirken, geçmişte benzer şekilde sistemin test edildiği veya piyasaların derin çukurlandığı 10 tarihi kırılma anı gündeme geldi.

Geçmişte BIST 100'ün seyri, hem iç dinamikler hem de dış şoklar nedeniyle aniden değişmiştir. İşte piyasaların hafızasında yer eden, endeksin iki basamaklı veya yüksek tek basamaklı düşüşler yaşadığı 10 kritik süreç:

Siyasi ve Jeopolitik Şoklar • Gezi Parkı Olayları (2013): Mayıs-Haziran 2013 sürecinde başlayan protestolar, siyasi istikrar endişeleriyle birleşerek yabancı yatırımcının "sat ve kaç" moduna girmesine yol açtı. Endeks kısa sürede iki basamaklı kayıplar kaydetmişti. • 15 Temmuz Darbe Girişimi (2016): Demokrasiyi hedef alan girişimin ardından Borsa İstanbul'un açıldığı ilk işlem günü, tarihinin en dramatik açılımlarından birine sahne oldu. Belirsizlik ortamı endeksi derin bir çukura itmişti. • TCMB Başkanı Değişikliği (Kasım 2020): Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal'ın gece yarısı kararıyla görevden alınmasının ardından açılan piyasalarda, güven krizi yaşanan TL ve borsada aynı anda sert satışlar başladı. • Yerel Seçim Öncesi Gelişmeler (Mart 2024): İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu ve bazı isimler hakkında verilen gözaltı kararları, yargı sürecinin ekonomiye yansıması endişesiyle piyasalarda ani bir riskten kaçışını tetiklemişti.

Küresel Krizler ve Pandemi • Kovid-19 Salgını (Mart 2020): Dünyayı saran pandemi haberleriyle başlayan global satış dalgası, BIST 100'ü de sarmıştı. "Kara Perşembe" olarak anılan günler de dahil, bir ay süren süreçte endeks dip seviyeleri test etmişt. • Rusya-Ukrayna Savaşının Başlangıcı (Şubat 2022): Moskova'nın "özel askeri harekat" ilanıyla başlayan savaş, enerji fiyatlarını sıçratıp jeopolitik risk primlerini zirveye taşımış, BIST'te sert bir kapanışa yol açmıştı.

Doğal Afetler ve Bölgesel Çatışmalar • 6 Şubat Depremleri (2023): Kahramanmaraş merkezli iki büyük depremin yarattığı yıkım ve insani trajedinin ardından açılan piyasalarda, ekonomik maliyet tahminleri ve ulusal yas süreci endeksi aşağı çekmişti. • İsrail-Filistin Çatışması (Ekim 2023): Gazze'de çatışmaların yoğunlaşması ve bölgeye yayılma riski, "güvenli liman" varlıklarına kaçışı hızlandırarak BIST'te de satış baskısını artırmıştı.

Teknik ve Bileşik Etkiler • Küresel Negatif Seyir ve İç Gündem Bileşimi (Geçmiş Dönemler): Kaynakların vurguladığı bir diğer kırılma anı, global piyasalardaki negatif trendin, yurt içindeki siyasi belirsizliklerle örtüştiği dönemlerdir. Bu bileşik etkiyle endeks tek seferde yüzde 6 civarında gerileyerek devre kesiciyi tetiklemiş, likiditenin kuruduğu anlarda fiyat bulmanın zorlaştığını hatırlatmıştı.

Piyasa analistleri, dün yaşanan hareketin "teknik bir düzeltme" mi yoksa "yeni bir trendi" mi başlattığını anlamak için önümüzdeki hafta TL'nin seyrini, yabancı alım-satım dengesini ve TCMB'nin para politikası sinyallerini yakından takip edeceklerini belirtiyor. Geçmiş veriler, şok etkisinin giderilmesinin süreçte Wochen (haftalar) alabileceğini, ancak yapısal reformlerin ve istikrarın sağlandığı ortamlarda BIST 100'ün historik olarak güçlü bir toparlanma potansiyeli gösterdiğini kanıtlıyor.

Kaynak: Sputnik Türkiye
Orijinal Haber: Orijinal haberi görüntüle