Hattuşa'da çıkan avuç içi büyüklüğündeki kil parçası Kadeş Antlaşması'nın kaybolan sayfalarını aydınlattı

Hitit İmparatorluğu'nun başkenti Hattuşa (Çorum, Boğazkale) antiken kentinde yürütülen kazılar, MÖ 13. yüzyılın en önemli diplomatik metni olan Kadeş Antlaşması'nın Hitit kopyalarından birine ait olduğu anlaşılan kritik bir buluntuya ulaştırdı. Avuç içi büyüklüğünde, çivi yazısıyla işlenmiş kil tablet parçası; antlaşmanın 12. ile 20. maddeleri arasında kalan, ancak bugüne kadar tam metni bilinmeyen bir bölümü aydınlattı.

Büyükkale olarak adlandırılan şehir merkezi kazı alanında approximately bir yıl önce dayanıma gelen parça, kimliğinin tespiti için uzun bir bilimsel süreçten geçirildi. Çamurun üzerinde korunmuş yazıtların deşifre edilmesiyle, parçanın Mısır Firavunu II. Ramses ile Hitit Kralı III. Hattuşili arasında imzalanan antlaşmanın "sığınma ve mülkiyet hakları" bölümüne ait olduğu belirlendi.

Kaynak metindeki ifadelere göre bu maddelerde; Mısır'dan Hattili topraklara veya Hitit topraklarından Mısır'a kaçan vatandaşların durumu, bu kişilerin asli ülkelerine geri gönderilmesi zorunluluğu, kaçış sırasında geride bırakılan ev ve malların korunması ile bu mülkiyetlerin nasıl ele alınacağına dair hukuki düzenlemeler yer alıyordu. Yani binlerce yıl önce iki süper gücün arasında imzalanan metin, günümüz uluslararası hukukundaki "mülteci statüsü", "geri kabul" ve "mülkiyet koruma" kavramlarının erken örneklerini taşıyordu.

Arkeologlar, tabletin yalnızca küçük bir kısmının dayanmasına rağmen, bu buluntu Hattuşa'da daha önce çıkan diğer Kadeş parçalarıyla birleştirildiğinde antlaşmanın eksik kalan metin bütünü yeniden kurgulanabilmesi açısından "altın değerinde" olduğunu belirtiyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre antlaşmaya ait diğer tablet parçaları şu an dünya değişik müzelerinde (Berlin, İstanbul, Kahire vb.) muhafaza edilmekte; Hattuşa'daki bu yeni parça da puzzle'in eksik bir köşesini tamamlıyor.

Buluntu, Kadeş Antlaşmasının sadece "savaş bitti" diyen sembolik bir belgede olmadığını, aksine iki imparatorluğun sosyo-ekonomik ve hukuki ilişkilerini detaylandıran kapsamlı bir sözleşme metni olduğunu kanıtlıyor. Hattuşa kazılarının sürmesiyle antlaşmanın henüz yeraltında kalan diğer bölümlerinin de ışığa çıkması bekleniyor.

Kaynak: Sözcü - Gündem
Orijinal Haber: Orijinal haberi görüntüle