İran'dan Hürmüz Boğazı'yla ilgili 7 şart ısrarı

İran’dan Hürmüz Boğazı Mesajı: “7 Şart 3-4 Gün İçinde Uygulanmalı”

İstanbul – İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rezai, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması sürecini, ABD’nin yerine getirmesi gereken yedi maddelik bir şartनामeye (şartnameye) bağlayarak, bu sürecin uygulanması için “3 veya 4 gün”lük kesin bir zaman çizelgesi çizdi. Rezai’nin açıklamaları, bölgedeki gerginliklerin diplomatik çözüm arayışlarıyla askıya alınıp almayacağını belirleyecek kritik bir evreye işaret ediyor.

Diplomatik Müzakere Masasında Yeni Bir Pozisyon

Televizyon programına katılan Rezai, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin New York’daki ABD heyetleriyle yürüttüğü dolaylı görüşmelerin arka planını aydınlattı. Genel Sekreter’e göre, Erakçi’nin bu ziyareti sırasında İran’ın masaya yatırdığı yeni şartların, aracılar aracılığıyla karşı tarafa iletilmesine karar verilmiştir. Rezai, “Hürmüz Boğazı açılmadan önce İran’ın sunduğu 7 şart ABD tarafından 3 veya 4 gün içinde uygulanmalı. Ardından İran’ın adımları belli olacaktır” ifadeleriyle, sürecin ABD’nin tepkisine ve harekete geçme hızına bağlı olarak şekilleneceğini vurguladı. Bu yaklaşım, İran’ın boğazın kapanması veya daraltılması gibi askeri opsiyonları, diplomatik bir zaman aşımı içine alarak bir nevi “son çare” kartı olarak sakladığını, ancak bu kartın oynanma süresinin son derece kısaltıldığını gösteriyor.

“Geçmişe Dönüş Yok, Diplomasi Değişti”

Rezai’nin açıklamalarının en dikkat çekici noktası, sunulan şartların niteliği ile geçmiş süreçlerden kesin bir ayrışma bildirmesiydi. “İran’ın sunduğu 7 şart dil ve tür bakımından öncekinden farklı” diyen Genel Sekreter, “İslamabad'daki duruma veya öncesine dönmeyeceğiz. Güvencesi olmayan aynı diplomasi ile hareket edemeyiz” diyerek, daha önceki anlaşma zeminlerinin (muhtemelen 2015 Nükleer Anlaşması sürecine veya geçici duruşmalara atıf yaparak) artık geçerli olmadığını, İran’ın yeni bir güvenlik mimarisi ve güvence mekanizması arayışında olduğunu netleştirdi. Bu durum, İran’ın artık “güven oluşturma öncesi hareketlilik” yerine, “somut adımlar karşılığında adım” stratejisini benimsediğinin bir kanıtı olarak değerlendiriliyor.

Tutum Değil, Yöntem Değişti

İran’ın genel politikasında bir yumuşama veya tavır değişikliği olmadığını, ancak diplomasiyi yürütme metodolojisinde köksel bir dönüşüm yaşandığını belirten Rezai, “İran’ın tutumunda değişiklik söz konusu değil. Diplomasiye bakış açımız geçmişten farklı. ABD’nin daha ileri adımlar atması gerekiyor” dedi. Bu tespit, Tehran’in stratejik hedeflerinin (bölgesel nüfuz, nükleer program hakları, yaptırımların kalkması) değişmediğini, ancak bu hedeflere ulaşma aracı olarak kullanılan diplomasinin artık çok daha şartlı, zamanlı ve karşılıklı yükümlülük temelli bir yapıya kavuşturulduğunu ortaya koyuyor. Rezai’nin “ABD’nin daha ileri adımlar atması” çağrısı, topu tamamen Washington’a atarak, ilk hareketin karşı taraftan gelmesi gerektiği mesajını veriyor.

Bölge Ülkelerine Uyarı: “ABD Oyunlarına Alet Olmayın”

Hürmüz Boğazı konusunun ötesinde, Rezai bölgesel dinamikleri de doğrudan hedef alarak, ABD ile सैन्य (askeri) veya lojistik iş birliği içinde olan komşu ülkelere sert bir uyarıda bulundu. İran’a yönelik uçuş kısıtlamaları ve hava sahası kullanımına atıfta bulunan Genel Sekreter, “ABD ile iş birliği yapan ülkelerin uçuşlarını engelleyeceğimizi” söyleyerek, bölgesel iş birliğinin bedelinin artacağını sinyallerdi. Bu açıklama, Körfez ülkeleri ve İran’ın çevresindeki müttefik zincirini kurmaya çalışan Washington’a yönelik bir engelleme stratejisi olarak okunuyor. Rezai, bölge ülkelerini “ABD’nin oyunlarına alet olmamaları” çağrısıyla, kendi güvenliklerinin de bölgesel bir denge içinde, dış güçlerin baskısı olmadan inşa edilmesi gerektiği yönünde biropolitik bir hatırlatma yapıyor.

Beklenen Hafta: Test Edilecek Bir Zaman Çizelgesi

Özetle; Muhsin Rezai’nin açıklamaları, Hürmüz Boğazı’nın geleceğini ve dolayısıyla global enerji piyasalarının seyrini belirleyecek kritik bir “son tarih” ilan etti. Yedi maddelik şartların içeriği henüz resmi olarak detaylandırılmamış olsa da, Rezaee’nın koyduğu 3-4 günlük süre, hem ABD yönetimi hem de uluslararası diplomasi için bir “atest” süresi niteliğinde. Önümüzdeki günlerde Washington’dan gelecek yanıt veya gelmemesi, İran’ın “ardından adımları belli olacaktır” dediği askeri veya diplomatik hamlelerin tetiklenip tetiklenmeyeceğini belirleyecek. Bölge, bu kesin zaman çizelgesinin sonucunu beklerken, Tehran’in “eski diplomasi” terminolojisini reddederek kurduğu yeni zemin, müzakerelerin geleceği için hem bir fırsat hem de bir risk unsuru olarak duruyor.

Kaynak: Sözcü - Dünya
Orijinal Haber: Orijinal haberi görüntüle